29 on 29th with a twist..!

मनुष्यजन्म मिळाल्यानंतर सगळ्यात भाग्याचं काय असतं?

तर जन्म भारतात, त्यातही महाराष्ट्रात आणि त्यात मुंबईत होणं!

पोटात असल्यापासूनच धावणारी आई बघितलेल्या, मुंबईत जन्मलेल्या मुलाला धावायला वेगळं शिकवावं लागत असेल असं वाटतंचं नाही!

एका लहानशा मध्यम वर्गीय कुटुंबात झालेला जन्म..

जिथे दोन्ही पालक नोकरी करायचे..

सकाळ व्हायची ती रेडिओ वर आकाशवाणी केंद्राचा कार्यक्रम कानावर पडून!

जागं होईपर्यंत आईचं सगळं आवरुन ती निघायची वेळ आलेली असायची..त्यामुळे स्वयंपाक कसा करतात हे आम्ही फक्त सुट्टीच्या दिवशी बघितलं..कारण एरवी तो आम्ही झोपेत असतानाच झालेला असायचा!

मग बाबांची पूजा सुरू असेल तर ती स्तोत्र कानावर पडत आम्ही आन्हिकं उरकायचो आणि शाळेत जायला तयार व्हायचो..

शाळेतून घरी आलं की खाली खेळायला जायचं आणि तिन्हीसांजेला घरात येऊन परवचा म्हणायच्या. अगदी न कळत्या वयापासून सगळी स्तोत्र कानावर पडल्यामुळे ती आपोआपच मुखोदगत झाली..कधीच कुठलं पुस्तक घेऊन पाठांतर करावं लागलं नाही! 

आमची आत्या लहानपणी मला भोंडल्याची गाणी म्हणत झोपवायची तर तिचे यजमान आम्हाला पुराणातल्या, रामायण/महाभारतातल्या गोष्टी सांगून झोपवायचे!

(वरील फोटोत मी - सगळ्यांना समोर बसवून गोष्ट सांगणे हा आवडत छंद होता!)

 शाळेतल्या स्पर्धांमुळे वक्तृत्व, विविध गोष्टी-गाणी-संस्कृत सुभाषितं, गीतेचे काही अध्याय असंही कानावरून जातच होतं.

 त्यातूनच संगीत शिकायची गोडी लागली. ना आवाज होता ना हातात काही, पण तरी उत्तम संगीताने आणि माझ्या गुरुपरंपरेने मला बांधून ठेवलं आणि शिकायला भाग पाडलं!

इथे उत्तम संगीत म्हणजे मी शब्द, स्वर आणि लय यांचा योग्य मिलाफ या अर्थी म्हणते आहे. हा त्रिवेणी संगम जेव्हा जमून येतो, तेव्हा जे होतं तेच उत्तम संगीत अशी माझी धारणा आहे.

बाबांना वाचनाची प्रचंड आवड, त्यामुळे खास त्यांच्या निवडीची एकसेएक पुस्तकं हातात पडत गेली आणि मी ती खाऊन टाकत गेले! कधी कधी तर असंही व्हायचं की बाबांनी एखादं पुस्तक आणलं की मी लगेच बसून तासाभरात त्याचा फडशा पाडत असे आणि परत त्यांच्याकडे जाऊन आता काय वाचू असा भुंगा लावत असे! त्यामुळे उत्तम वाचन करण्याचे संस्कार झाले. इंग्रजी माध्यमात शिक्षण आणि मराठीत अवांतर वाचन आणि घरी रोजचा संवाद, याने दोन्ही भाषा एकत्रच विकसित झाल्या, स्तोत्रांच्या निमित्ताने संस्कृत सुद्धा मनात रुजत होतं आणि वाचा शुद्ध करत होतं आणि यामुळे एकूणच भाषेची गोडी लागली.

आकाशवाणीच्या संगीताच्या चोखंदळ निवडीने आणि स्तोत्र मंत्रांच्या लयबद्ध लहरींच्या संस्कारांनी कान असा काही तयार झालेला की चांगलं संगीत सोडून दुसरं काही रुचत नव्हतं. विशेष म्हणजे त्यातलं काहीही कळत नव्हतं, पण हे ऐकावंसं वाटतं आणि हे फार वेळ ऐकवत नाही - इतकं सरळ साधं गणित होतं.

पुढे कॉलेज मधे नवीन तऱ्हेच्या संगीताचाही अनुभव घेतला, पण तो फारच तात्पुरता रुचला.

 नंतर शिरकाव झाला तो वारकरी संप्रदायात. त्याचंही कारण मोठं रंजकच..पुढे कधीतरी त्याबद्दल लिहीन. पण त्या टाळ-मृदुंगाच्या नादाने पार वेड लावलं!असं वाटू लागलं की आपला जन्म हा यासाठीच झालेला आहे! 

त्यानंतर आयुष्यात अगदी टर्निंग पॉईंट वर आला तो प्रवास! भारतातील निसर्ग सौंदर्याने अशी काही भुरळ घातली की आज जर मी वर्षातून एक दोनदा शहराबाहेर गेले नाही तर अवघडच होईल माझं! प्रवासाने आपल्या देशाच्या वैविध्याची नव्याने ओळख करुन दिली. भूगोलाच्या पुस्तकाबाहेरील खरा खुरा भारत किती समृद्ध आणि विविधतेने नटलेल्या परंपरांनी भरलेला आहे हे कळलं!

पुढे या सगळ्याचा परिणाम म्हणून की काय, हातून थोडं लिखाणही होऊ लागलं आणि त्यातून जानेवारी २०१७ ला जन्माला आला तो माझा ब्लॉग.

राधा उवाच!

आजपर्यंत गेली सात वर्षं इथे थोडंफार लिखाण झालं..तेही फक्त सुचेल तेव्हाच..उगाच ठरवून लिखाण कधी जमलं नाही..

त्यानंतर २-३ वर्षांपूर्वी असं लक्षात आलं की प्रवासादरम्यान आपण अनेक फोटो काढलेले आहेत (स्वतःचे नाही तर निसर्गाचे किंवा एकूण भावलेल्या काही फ्रेम्स) आणि ते नुसतेच पडून आहेत! म्हणून मग इन्स्टाग्राम वर एक पेज काढलं ज्यावर फोटो टाकायला लागले..गती जरा कमीच आहे त्याची, पण आता नव्याने प्रयत्न सुरू आहेत!

एक दिवस असंच हे सगळं बघत बसले होते..कुठून सुरू केलं आणि कुठे आलो याचा लेखाजोखा मांडत..आणि आता आयुष्याच्या तिशीत पदार्पण करताना मनात विचार आला की आपण काय केलं एकोणतीस वर्षात?

तर मला वेगळंच उत्तर मिळालं! मी फार काही केलं नसलं तरी मला गेल्या एकोणतीस वर्षात त्या मानाने फार फार काही मिळालं आहे! मग ते साहित्यातील असो, धार्मिक असो, सांगीतिक असो, अध्यात्मिक असो, प्रवासासंबंधी असो किंवा अनेक दिग्गज लोकांचा सहवास आणि आशीर्वाद असोत..! खूप समृद्ध आयुष्य आजपर्यंत देवाने दिलं..त्याबद्दलची कृतज्ञता आणि जे जे आपणासी ठावे ते ते इतरांसी सांगावे या न्यायाने राधा उवाचचं पुढचं पाऊल टाकते आहे, ते म्हणजे हा नवीन YouTube चॅनल.

आता तुम्ही विचाराल की हा नेमका कशाबद्दल आहे? गाण्याबद्दल? प्रवासाबद्दल? लिखाणाबद्दल की आणखी काही? तर मी म्हणेन की हा माझ्याबद्दल आहे. 

यातून येण्याऱ्या प्रत्येक कलाकृतीत थोडी थोडी मी असणार आहे. आजवर जे जे उत्तम माझ्या नशिबी आलं ते ते सगळं या माध्यमातून share करायला मला खूप आवडेल, एक प्रकारे ते सगळं ज्यांच्यामुळे आलं त्या सगळ्यांप्रति कृतज्ञता व्यक्त करायची याहून चांगली संधी मला मिळूच शकणार नाही आणि या निमित्तानेच मला सतत स्वतःला surprise सुद्धा करता येईल. त्याही पलीकडे, फक्त माणसांप्रति नाही तर मला समृद्ध करणाऱ्या आपल्या धर्माप्रति, परंपरांप्रति, भाषेप्रति, ग्रंथांप्रति, निसर्गाप्रतिही कृतज्ञता व्यक्त करता येईल! त्यामुळे या नवीन प्रवासासाठी मी उत्सुक आहे! आता तुम्हाला कधी गाणं ऐकायला मिळेल, कधी लेख, कधी एखादं स्तोत्र तर कधी आणखी तिसरंच काही? कुणास ठाऊक! जे येईल ते गोड मानून घ्यावं अशी नम्र विनंती करते आणि अर्थातच काही सूचना, सुधारणा असतील तर त्या हक्काने त्वरित सांगाव्या असंही सांगते!

चला तर मग, या नवीन उपक्रमाला मनापासून आशीर्वाद द्या, कारण तुम्हा सगळ्यांच्या आशीर्वादाशिवाय हे शक्य नाही!

खरंतर स्वतःचा वाढदिवस लोकांना कळू नये यासाठी प्रयत्नशील असणारी मी आज या निमित्ताने मात्र वाढदिवस जाहीर करावा लागतोय! पण काही वेळा असं धाडस करावं लागतं ज्याने जबाबदारीची जाणीव कायम राहते. जर तुम्ही हे वाचत असाल आणि तुम्हाला मला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा द्यायच्या असतील तर माझी एक इच्छा पूर्ण करा.. मनापासून आपल्या आराध्य दैवताचं मोजून ५ मिनिटं नामस्मरण करा..आणि जर तुम्ही नास्तिक असाल तर निसर्गदेवतेचं स्मरण करा आणि 

"जे खळांची व्यंकटी सांडो, तया सत्कर्मी रती वाढो, भुता परस्परे पडो मैत्र जीवांचे।" एवढंच मागा! मला तुमच्या शुभेच्छा, आशीर्वाद मिळतील! :)

आणि उद्या चॅनलला जरुर भेट द्या, आवडलं तर इतरांबरोबर share करा ! लाईक करा आणि subscribe करायला अजिबातच विसरु नका!!

त्याचबरोबर तुम्ही फेसबुक आणि इन्स्टाग्राम वापरत असाल तर तिथेही "राधा उवाच" या पेजला फॉलो करा!

Facebook - https://www.facebook.com/radhauvaacha?mibextid=ZbWKwL

Instagram - https://www.instagram.com/radha_uvaacha?igsh=MTJtODZvbGgzOW9icA==

YouTube - https://youtube.com/channel/UC_cbuCD26pfxYAn-sItB_8A?feature=shared

माझ्या सुदैवाने उद्या ज्ञानेश्वर माऊलींचं आळंदीहून पंढरपूरच्या वारीसाठी प्रस्थान आहे, आणि त्याच निमित्ताने नामदेव महाराजांनी ज्ञानेश्वर महाराजांची गायलेली स्तुती तुमच्यासाठी घेऊन येत आहे..

"ज्ञानेश्वराष्ट्क"..

राधा उवाच...

उद्या सकाळी ८ वाजता!

~ राधा ~

२८-०६-२०२४

प्रवासाचा प्रवास...

प्रवास...

जन्माला यायच्या आधीपासून सुरु असतो तो अनेक फेऱ्यांचा प्रवास..

आईच्या पोटात आल्यापासून सुरू होतो तो जीवनाचा प्रवास...

आणि जन्म झाल्यावर सुरु होतो तो प्रवासाचा प्रवास!

माझा प्रवास सुरु झाला तो बहुतेक कोकणापासून..लहानपणी  कोकणात जाणं म्हणजे एक पर्वणीच असायची!

तेव्हा किती सहज उपलब्ध होतं सगळं...

नजर जाईल तिथवरची हिरवळ...त्यातल्याही विविध छटा..

शुद्ध हवा..लाल माती...कोसळणारा पाऊस.. तो मातीचा गंध..

आहा!

तेव्हा हे सगळं लक्षात यायचं वय नव्हतं..आता मात्र त्याचं महत्व चांगलं कळतं, पण द्यायला तेवढा वेळ कुठून आणता..?!

मुंबईसारख्या शहरात रहाणाऱ्या माणसासाठी कुठलाही निसर्गाजवळ जाणारा प्रवास म्हणजे अप्रुपच!

यातही जे "भटके" म्हणून जन्माला येतात, त्यांना लागलेलं व्यसन म्हणजे प्रवास!

मी अनेक प्रांतात थोडे थोडे दिवस जाऊन आले आहे.. सुरवात झाली ती उत्तराखंड पासून!

हरिद्वार, हृषीकेश, बद्री-केदार... आणि तिथला सगळा परिसर म्हणजे स्वर्गच जणू! त्या प्रवासाने मला जागं केलं.. 

आपल्या देशाची नवी ओळख करुन दिली.. तिथल्या निसर्गाने मोहिनी घातली.. आणि या भारत भूमीच्या सौंदर्याचं गारुड दिवसेंदिवस अधिकच घट्ट होत गेलं!

मग काही भ्रमंती थांबली नाही.. 

गुजरात, राजस्थान, मध्यप्रदेश, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, सिक्कीम, गोवा, कर्नाटक, तामिळनाडू, पुद्दुचेरी (पॉंडीचेरी), केरळ, ओरिसा अशी सर्वत्र भ्रमंतीला सुरवात झाली..

आणि आपला महाराष्ट्र तर आहेच! तो अजून पालथा घालायचाच आहे..

यातल्या काही राज्यात एका पेक्षा जास्ती वेळा जाणं झालं.. नंतर काही वेळा कामा निमित्त जाणं झालं..पण कधीच कंटाळा आला नाही... उलट जितके वेळा जाऊ, तेवढं काहीतरी नवीन गवसत जातं!

यावेळी मात्र मीच खूप प्रश्न विचारले स्वतःला..

या प्रवासाचा काय प्रवास आहे?

आपण का करतो प्रवास?

काय मिळतं त्यातून?

आनंद? सुख? समाधान? आणखी काही?

आणि तेही कुठल्या प्रकारचं?

उत्तर मिळालं खरं...

आनंद, समाधान याहीपेक्षा मिळतं ते सुख..

पण ते ना फक्त शारीरिक, ना फक्त मानसिक..

ते असतं शारीरिक-मानसिक सुखाच्या पलीकडे जाऊन आत्म्याला हात घालणारं आत्मिक सुख!

नुसतं बाहेर पडलं तरी मन आपोआप शांत होऊ लागतं..

शहरात आपण ज्या वेगाने धावतो, त्याच्या कैकपटीने आपलं मन धावत असतं!

प्रवासात जितकं रिकामं रहाता येईल तितकं रहावं..

त्या धावणाऱ्या मनाला शांत होऊ द्यावं...

फक्त श्वास घेत रहाणं एवढंच काय ते करावं!

बदलणारी हवा कानावरून गेली की डोक्यातून वाहते ती मनात साचलेल्या विचारांची दुथडी भरलेली नदी! 

वाहू द्यावं तिला..अवखळ...निरभ्र होईपर्यंत..

येतात मग वाहत अनेक प्रश्न..

अनेक आठवणी..

अनेक मनसुबे..

अनेक स्वप्न..

अनेक हिशोब..

अनेक विचार..

वाहू द्यावं त्यांना...

मधेच घ्यावे ओंजळभर विचार हातात आणि उतरवावे असे कागदावर!

पूर्वी झपाटल्यासारखी फिरायचे मी...जितके दिवस असतील तेवढ्यात पालथं घालता येईल तेवढं सगळं बघायचे..सकाळीच लवकर बाहेर पडायचं ते अगदी पाय बोलायला लागले की मगच परत यायचं!

आता मात्र त्या प्रवासाला एक ठेहराव आला आहे असं शांतपणे विचार केल्यावर जाणवतं! आता घाई नसते सगळं पालथं घालायची..

उलट वाटतं बाकी शून्य करु नये.. थोडा बॅलन्स ठेवावा, परत येण्यासाठी!

हा फरक जाणवायला लागला तो मात्र कोविड नंतर..

नोव्हेंबर २० ला ऐन कोविड मध्ये हृषीकेशला गंगेकिनारी बसताना मनात काय काय येऊन गेलं!

ती हिरवट निळी, फेसळणारी पवित्र गंगा मैय्या मनात किती साठवावी..? 

त्यावेळी घरातून निघतानाच ठरवलेलं..ही ट्रिप unplanned करायची.. अगदी सकाळ संध्याकाळ फक्त घाटावर जाऊन बसायचं.. 

आणि तसंच झालं! 

दिनक्रमच असा झाला की सकाळी उठायचं, घाटावर जायचं..

मग चालत जेवढं पालथं घालता येईल तेवढं घालायचं, पण ते नदिभोवतीच!

राम झुला ते लक्ष्मण झुला.. असा वर्तुळाचा प्रवास..

गंगेची प्रदक्षिणा!

तिथे गंगेकिनारी बसून हे उमगलं की रोजच्या धकाधकीच्या आयुष्यातून बाहेर पडलं की ते सगळे कप्पे बंद करायचे..

मागे काय सोडून आलो आहोत, किती काम पेंडिंग आहे, घरचे काय करतायत, सोशल मीडियावर काय चाललंय, हे सगळं सगळं पुसट करायचं...

आणि करायचा फक्त प्रवास...

एकाग्र करणारा.. 

उघडे ठेवायचे कान, त्या शहराचा आवाज साठवायला!

उघडे ठेवायचे डोळे त्या शहराची प्रत्येक चौकट साठवायला!

उघडं ठेवायचं नाक त्या शहराचा गंध साठवायला!

आणि उघडं ठेवायचं मन, त्या शहराला साठवायला!

अशा प्रवासाला निघाल्यावर त्या त्या प्रांतातल्या भूमीवर पाऊल ठेवल्यापासून त्या शहराची स्वभाव वैशिष्ट्य जाणून घेण्यासाठी मन आतुर असतं!

या भूमीवर शेकडो-हजारो वर्षांपूर्वी कोण महात्मे येऊन गेले असतील..? काय कार्य करुन गेले असतील..? कधी साक्षात परमेश्वरही!

त्यांच्या पाऊलखुणा असतील का या धरततीत? त्यांचे उश्वास असतील का याच हवेत..? त्यांचे विचार असतील का आजही आचरणात..?

प्रत्येक प्रांताची एक लय असते.. 

प्रत्येक शहराचा एक गंध असतो..

आणि प्रत्येक प्रांतातील लोकांची एक ठेवण असते!

मुंबईसारख्या माणसांची भेळ असलेल्या ठिकाणी फिरताना माणसं ओळखायला हा प्रवास फार फार मदत करतो!

आणि प्रवासादरम्यान भेटलेली माणसं मात्र कायम लक्षात राहतात!

प्रत्येक शहराचे दोन भाग असतात..

एक अतिशय उच्चभ्रु..आणि एक अतिशय सामान्य..

गेल्यावर दोन्ही भागात मात्र जरुर फिरावं!

उच्चभ्रू भागात गेल्यावर दिपतात डोळे, दिसतं ते त्या शहराचं वैभव आणि सामान्य भागात गेल्यावर दीपतं ते मन.. साध्या खेडूत माणसांच्या मायेने..तिथे दिसते ती त्या शहराची संस्कृती!

एखादी अगदी साधी दिसणारी आजी जेव्हा पटकन बोटं मोडून "नजर ना लगे" म्हणते तेव्हा कोण धन्य वाटून जातं!

कोण ही बाई? तिचा माझा संबंध काय? का वाटावी तिला ही माया?

वाटणारच म्हणा, कारण माझ्या मातीतच आहे की ती! अपरंपार माया..!

प्रवासात सोबतही फार महत्वाची...ती पूरक असेल तर आनंद द्विगुणित होतो, आणि नसेल तर मात्र सगळा विचका व्हायला वेळ लागत नाही! माझ्या सुदैवाने मला कायम चांगलीच सोबत मिळाली..त्यामुळे कधी एकटं फिरण्याचा योग आला नाही. पण एकदा तरी सोलो ट्रिप करायचीच होती! ती संधी या यावर्षी आली! जाताना थोडी धाकधूक वाटत होती की करमेल का आपल्याला? काय करु आपण एकटे? पण तरी निग्रहाने गेले!

आणि गेल्यावर मात्र सगळे प्रश्न निकालात निघाले.. 

कारण सोबतीचा आनंद हा स्वतःबरोबरही मिळू शकतो..फक्त स्वतः आपलं सोबती होता आलं पाहिजे!

त्यातही एक वेगळाच आनंद असतो..

सात दिवस मी हॉस्टेल मधे राहिले..एक scooty रेंट केली आणि तेव्हाच पहिली सोलो राईड सुद्धा केली..त्याबद्दल सविस्तर पुढच्या ब्लॉग मधे लिहायचा प्रयत्न करेन!

पण एकूणच काय, निसर्गाच्या सानिध्यात असताना कुणाच्याही सोबतीची गरज पडत नाही एवढं निश्चित!

उलट आपण आणखी ओपन होत जातो.. आजूबाजूच्या लोकांचं निरीक्षण करु लागतो..अगदीच कुणी क्लिक झालं की त्या अनोळखी माणसांशी सुद्धा मस्त गप्पा होतात!  त्यांचे अनुभव कळतात... आणि हॉस्टेल मधे रहाताना तर अनेक प्रांतातून अनेक प्रवास करुन आलेली लोकं भेटतात! प्रत्येकाची एक गोष्ट असतेच की.. आणि अशा माणसांच्या गोष्टींनी भरलेला प्रवास अधिक बहारदार होतो!

असेच २-४-६-७ दिवस या सगळ्याss मायेच्या पगड्याखाली जातात..

आठव्या दिवशी मात्र ओढ लागते ती घरट्याची..

तिथली माया कोण वर्णावी..? आपली माणसं ती आपलीच.. 

आणि निघायच्या दिवशी मनात सुरू होतात पुढच्या कामांचे विचार कारण एव्हाना बॅटरी फुल्ल चार्ज झालेली असते!

परतीचा प्रवास मात्र कायमच कंटाळवाणा असतो..

प्रवासाने मन भरलेलं असतं, आणि पुढचं क्षितिज खुणावत असतं...

मग कधी एकदा घर दिसतंय असं होतं..

पण थोडाफार प्रवास केल्यावरही एक मात्र खरं,

मनुष्य जन्म मिळणं भाग्याचं..

त्यात तो माझ्या भारतभूमीत मिळणं अहो भाग्याचं...

आणि त्यातही तो माझ्या महाराष्ट्राच्या भूमीत मिळणं परम भाग्याचं!!

दिल्लीहून वाराणसीला जातानाच्या प्रवासात सुरु केलेलं लिखाण,

वाराणसीच्या गंगेत बुडालेल्या विचारांची कास धरुन 

मुंबईच्या फ्लाईट मध्ये परतीच्या प्रवासात सुफळ संपूर्ण!

~ राधा ~

०९-१०-२०२३

©कांचन लेले

Butterfly.. एक तरल कथा!

Fly like a butterfly, Sting like a bee!! 

Butterfly ही मेघाच्या आयुष्याची कथा! खरंतर अशा अनेक मेघा आपल्या आसपास असतात..कधीकधी आपणच मेघा असतो.. कधी तिऱ्हाईत म्हणून तिला बघत असतो!

पण तीच कथा 80 mm च्या स्क्रिन वर दिसू शकेल हे कळायला नजरच लागते! आणि वेलणकर भगिनींना ते करेक्ट जमलेलं आहे!

एक साधी सोपी कथा घेऊन त्या भोवती मोजक्या पात्रांची गुंफण करुन सरळ सोप्या पद्धतीने केलेली कथेची मांडणी मनाला भिडून जाते.. एक दोन ठिकाणी गोष्टी खूप predictable, किंचित अति रंजित आणि सिरीयल type वाटतात. एक दोन scenes मधे अरे असं कसं झालं असंही वाटून जातं, पण कदाचित ती माध्यमाची गरज असू शकते. संगीत सुद्धा छान हलकं फुलकं झालं आहे..विशेषतः शेवटच्या sequence मधली कविता मनात रुंजी घालते..

पटकथा आणि संवाद सुंदर जमले आहेत. उगाच गृहिणीचं दुःख मांडणारं स्वगत वगैरे कुठेही येत नाही..या उलट लहान लहान पण अतिशय आशयघन संवाद उत्तम गुंफले आहेत जे तुम्हाला विचार करायला लावतात. काही ठिकाणी खूप shake होणारा कॅमेरा मात्र त्रासदायक वाटतो..त्यामागचं कारण लक्षात आलं नाही..ट्रेलर मधे दिसलेल्या बऱ्याच गोष्टी चित्रपटात मात्र दिसल्या नाहीत..

बाकी दिग्दर्शनाच्या दृष्टीने पदार्पणात एक अतिशय सुंदर कलाकृती घेऊन मीरा वेलणकर has nailed it!

अनेक ठिकाणी संवाद असू शकले असते पण ते टाळून फक्त कायिक अभिनयातून जे काही काढून घेतलं आहे कलाकारांकडून ते अप्रतिम आहे! एका सीन मधे नवरा बायको भांडत असताना येणारा सटल लाल backlight..कल्पनाच amazing आहे! नायिकेला बाकावर बसल्यावर झोप लागते आणि जाग येते तेव्हा पहिलं हबकून तिने आपल्या पिशव्या जवळ घेणं ही इतकी साधी गोष्ट पण ती मध्यमवर्गीय गृहिणीचं character इतकं चपखल उभं करते!

महेश मांजरेकर, प्रदीप वेलणकर, अभिजित साटम, बालकलाकार राधा, सोनिया परचुरे, नायिकेच्या मैत्रिणी आणि घरात कामाला येणारी बाई आssणि मधुरा वेलणकर सगळ्यांचीच कामं सुरेख जमली आहेत!

महेश मांजरेकर हे फक्त आवाजाच्या जोरावर सुद्धा बाजी मारु शकतात! काय तो आवाज..काय त्यातला माज..शोभतोच त्यांना! दुसरं कुणी हा रोल करु शकलं असतं असं वाटत नाही.

फक्त एक फार उत्तम झालं, ते म्हणजे प्रोमोशनचा लुक चित्रपटात नाहीये! हुश्श...

 प्रदीप वेलणकरांचा अभिनय नेहेमीप्रमाणेच अगदी स ह ज

...अभिजीत साटम comes as a surprise! आणि character ला अगदी चपखल बसणारं कास्टिंग..साधा सुंदर अभिनय करुन जातात. सोनिया परचुरेंनी सुद्धा character छान पकडलं आहे पण नक्कीच आणखी चांगलं वठवता आलं असतं! लहानग्या राधा धारणेचा presence खूपच सुखद आहे..अतिशय निरागस आणि गोड दिसून सुंदर अभिनय केला आहे..

आणि...

चित्रपट सुरु होतो आणि कानावर पडायला लागते मुंबई मिश्रित कोल्हापूर तडका मराठी! लहेजा सुंदर पकडला आहे..

आणि संपूर्ण चित्रपटात मधुरा वेलणकरांचा अभिनय is a treat to the eyes!! इतके बारकावे टिपले आहेत आणि फक्त चेहऱ्यावरुन दाखवले आहेत की सशक्त अभिनय म्हणजे काय हे अगदीच जाणवेल. महेश मांजरेकर जेव्हा विचारतात खेळणार का तेव्हा पटकन काहीतरीच काय म्हणत त्या टायमिंग मधे पात्राचा साधेपणा इतका सहज दाखवला आहे.. आणि चित्रपटातली  सगळ्यात सुंदर २ सेकंद म्हणजे - वाढलेला नाष्टा न करता नवरा बाहेर पडतो तेव्हाचे चेहऱ्यावरचे दाखवलेले भाव हे लाजवाब होते! थोडक्यात, प्रेमात पाडणारा अभिनय!

एकूणच अगदी साधी, आपल्या घरातली वाटावी अशी गोष्ट... कुठेही भपका नाही, अतिरंजित नाही आणि उगाच दुःख उगाळत बसणं नाही. एक सुंदर सकारात्मक कथा जी आपल्याला निखळ आनंद देते आणि नक्कीच विचार करायला लावते! नेमकी कसली कथा..? हे नक्की आपल्या जवळच्या चित्रपटगृहात बघा..Butterfly!! :)

~ राधा ~

©कांचन लेले

मिलेनियल म्हणून जगताना! (Food Culture - Part 1)

मिलेनियल म्हणून जगताना!
Part 1 - Food Culture!

People born in 1981- 1996 are the best generation ever!

मीलेनियल पिढी ही या दोन सहस्त्र वर्षांमधील दुवा समजली जाते.
ज्यांनी सरलेल्या काळातील जीवनशैली काही प्रमाणात अनुभवली, आणि त्याचा पाया घेऊन ते नव्या बदलांना सामोरे जात, internet सारख्या revolutionary बदलाला सामावून घेत उभे राहिले!

पण आता या आमच्या मिलेनियल पिढीने इतकं वेगाने बदलणारं जग बघितलंय की या पुढे आलेली प्रत्येक पिढी ही ८० च्या पुढच्याच स्पीड ला धावणार आहे, नव्हे नव्हे, ती येताना याच वेगाने येणार आहे!

त्याचा प्रत्यय अलीकडे पदोपदी येत असतो. तसाच काही महिन्यांपूर्वी आला आणि म्हणून हा लेखनप्रपंच!

एका रविवारी सकाळी मी मॉर्निंग वॉकला जाऊ म्हणून निघाले असताना आई सहज म्हणाली की आज मणिजचा इडली - वडा आणतेस का नाश्त्याला?

पडत्या फळाची आज्ञा घेऊन रवाना झाले!
(मणिज म्हणजे माटुंग्याचं. आम्ही रहातो कुर्ल्याला. पण उत्साह बघा!)

त्याचं काय आहे, हिंदू कॉलनी आणि माटुंग्याच्या त्या भागाशी माझं अनेक जन्मांचं नातं आहे (असं मी समजते). आणि या जन्मातील ती कर्मभूमी आहे असं म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही. कारण माझी शाळा किंग जॉर्ज तिथली, आणि मग कॉलेज रुईया..
त्यामुळे तो एक मनाचा हळवा कोपरा आहे..

तर त्याबद्दल नंतर केव्हातरी लिहीन..तूर्तास मणिज कडे रवाना झाले, पोहोचले, ऑर्डर दिली तर ते मालक पार्सल म्हंटल्यावर कपाळावर एक आठी आणून म्हणाले "आधा पौना घंटा लगेगा"..जरा आश्चर्य वाटलं, पण मी म्हटलं चालेल.. तसं त्यांनी बिल केलं आणि नेहेमीच्या प्रेमssळ शैलीत "हो जाएगा तो वो वेटर देगा, पौने घंटे से पेहले मरेको पुछनेको आना नाही"..असं म्हणाले!
एरवी माझ्यासारख्या शीघ्रकोपी व्यक्तीने किमान एक रागीट लूक दिला असता..पण आता साधारण न कळत्या वयापासून धरलं तर २५ एक वर्ष इथे येत असल्याने, अगदी त्यांच्या वडिलांपासून हे गुण तसेच्या तसे आलेले बघितल्याने मला रागाऐवजी खुदकन हसूच आलं! याला दोनच वेळा अपवाद आहेत...

एकदा बरेच वर्षांपूर्वी पहिल्यांदाच जेव्हा मी एकटी मणिज मधे गेले तेव्हा मी त्या काकांना 'बीसीबेले राईस' काय असतो असं कुतूहलाने विचारलेलं तेव्हा काय आनंद झालेला त्यांना! मी ऑर्डर केला नाही तर त्यांनी का? असं विचारलं, म्हंटलं एवढा संपणार नाही मला तर हसले आणि वेटरला बोलावून छोट्या वाटीत तो द्यायला लावला.. काय तो दिवस सुवर्ण अक्षरात लिहून ठेवण्यासारखा!!
नंतर निघताना कसा वाटला विचारलं, मग पुढच्यावेळी नक्की खायचा असंही सांगितलं. ज्यांनी त्या माणिज च्या काकांना बघितलंय (अनुभवलंय) त्यांना मला काय वाटलं असेल हे नक्की कळेल!

ज्यांनी नाही बघितलं, त्यांच्यासाठी हे ते काका!

आणि दुसरा प्रसंग म्हणजे अगदी अलीकडेच मी बरेच दिवसांनी गेले असताना माझा फेवरेट ऑनियन डोसा मागवला आणि काय आश्चर्य! त्या बरोबर लाल टोमॅटो चटणी पण आली! ही चटणी सगळ्यांना जमत नसते बरं..एक विशिष्ट आंबट तिखट असा बॅलन्स जमणं tricky आहे! अर्थात ती बनवायची पद्धत वेगवेगळ्या भागात वेगळी आहे.. त्यामुळे मी घाबरतच कणभर चाखून बघितली तर एकदम खास मला आवडते तशी जमली होती!
मग बिल द्यायला गेल्यावर काकांचा चौकोनी फोन मधे डोकं घातलेला चेहरा बघून सुद्धा मी म्हंटलं ये लाल चटनी देना कबसे चालू किया?
तसं त्यांनी एकदम चमकून वर बघितलं (वर बघितलं कारण त्यांची पद्धतच अशी आहे, काउंटर वर बसून फोन किंवा काहीतरी वाचन सुरू असतं..मग कस्टमर बिल आणि पैसे घेऊन आला की फक्त तेव्हढ्याकडे बघायचं, उरलेले पैसे परत द्यायचे की परत आपल्या कामात रुजू. त्या कस्टमरचं मुख दर्शन सुद्धा घ्यायचं नाही..हसणं वगैरे तर लांबच!!)

तर त्यांनी चमकून वर बघितलं आणि म्हणाले अच्छा लगा आपको? म्हंटलं एकदम मस्त था.. मग माझ्याबरोबर असलेल्या मैत्रिणीला म्हणतात कसे, ये हमारा एकदम regular customer है! पुन्हा एक ४०० volt चा धक्का..
वयाप्रमाणे बदलत असावे लोक! असो!

तर एवढा वेळ लागणं हे जरा आश्चर्यच होतं..एरवी तर पार्सल नेणाऱ्यांची लाईन लागलेली असते..तरी एवढा वेळ कधी लागला नाही..आज तर फार गर्दी सुद्धा दिसत नाही..तरी एवढा वेळ का?
मी बरेच दिवसांनी आले होते म्हणा..पण म्हटलं ठीक आहे..तिथेच उभी राहिले..
पहाते तो काय..

तिथल्या टेबल वर एक एक पार्सल येऊन थडकत होती, पण नेत कुणीच नव्हतं..मला वाटलं एखादी मोठी ऑर्डर असेल..म्हणून थांबले तिथेच..
काही वेळाने एक एक बाईकस्वार येऊ लागले..एक माणूस त्यांच्या दिमतीला..ऑर्डर नंबर वगैरे तपासून द्यायला..
आत्ता लक्षात आला झोल.. स्विगी झोमटोची एन्ट्री झालेली होती इथे..
मी मागच्या वेळी आले तोवर ही प्रगती झालेली नव्हती..

आणि सरसर नजरेसमोरून पाव शतकाचा काळ गेला..

आम्ही नुकतेच शाळेत प्रवेश घेतलेले.. आषाढी कार्तिकी सारखं १५ ऑगस्ट, २६ जानेवारी आणि स्नेहसंमेलन किंवा स्पर्धांचा दिवस असं तीन-चार वेळेला माणिजची वारी नक्की असायची!
त्यातही दोन प्रकार..एक तिकडे जाऊन खायचं.. दुसरं म्हणजे घरी पार्सल घेऊन यायचं..
पहिला सोपा, दुसरा लगबगीचा!
कारण त्यासाठी सकाळी डबे शोधण्यापासून तयारी व्हायची..
आता तुम्ही म्हणाल डबे कशाला? तर चटणी आणि सांबार पार्सल न्यायला!

हो य!

तिथे जायचं, ऑर्डर द्यायची, आपले डबे द्यायचे आणि ते पार्सल घेऊन वरात घरी यायची..
कधी कधी सांड लवंड व्हायची, त्या गरमा गरम सांबाराच्या डब्याचे चटके बसायचे पण तरी साला काय अप्रूप असायचं त्याचं!

तो दिवस, ते आजचा दिवस!

रोजच्या रोज बाहेर माणसांची रांग असणाऱ्या मणिज मधे बाहेर माणसांऐवजी पार्सलचा ढीग लागलेला पाहिला आणि म्हंटलं बदल होतोय खरा!

खरंतर हे झालं तेव्हाच हे सगळे विचार वाऱ्याच्या वेगाने मनात घोंगावत होते..पण उगाच सतत आपणच म्हातारे झाल्यासारखं वाटेल असं लिखाण कशाला करा? म्हणून टाळलं!

पण परवा हा फोटो दिसला आणि म्हटलं आता लिहिलंच पाहिजे!

कुणी outdated म्हणो किंवा काहीही म्हणो...स्वीगी झोमॅटोच्या जमान्यातील millennial असताना आज सुद्धा आई म्हणाली मणिजचा इडली वडा आण तर माझे हात app कडे न जाता पावलं scooty कडे जातील एवढं नक्की..

Because everytime it's not about food,
it's about emotions too!

~ राधा ~
©कांचन लेले

Happy 60th Birthday Wonder Woman!

आपल्या आयुष्यात सगळ्यात पहिली wonder woman येते ती म्हणजे आपली आई!

आणि आज माझ्या wonder womanचा ६०वा वाढदिवस!

खरं सांगू तर असं वाटतंच नाहीये..कारण आजही तिचा कामाचा उत्साह, चेहऱ्यावरचा टवटवितपणा आणि आम्हाला लाजवेल अशी जिद्द हे सगळं अवाक करणारं आहे!

बेताच्या परिस्थितीत बर्व्यांच्या घरात झालेला जन्म..नंतर नारायणगावात ती वाढली जिथे आजोबा शेती सांभाळायचे. मूळ गावापासून लांब त्यामुळे सकाळी येणाऱ्या दुधाच्या गाडीबरोबर शाळेत जायचं..ती चुकली तर एवढ्या लांब चालत जायचं असा खडतर प्रवास!

खरंतर व्हायचं होतं डॉक्टर, पण योग्य मार्गदर्शन नाही व त्यामुळे लागतील इतके मार्क मिळाले नाहीत आणि त्यातही ओपन कॅटेगरी आणि मध्यमवर्ग म्हणजे तर जवळजवळ अशक्यच..

पण म्हणून जिद्द न हरता तिने नर्सिंग हा विषय घेऊन पुण्यात शिक्षण घेतलं..पुढे नर्स म्हणून अतिशय तन्मयतेने, सेवाभावी वृत्तीने अनेक वर्षे तिने काम केलं..पुण्यातून मुंबईत आली, नातेवाईकांकडे राहून काम केलं..

दरम्यान लग्न ठरवायची वेळ आली तेव्हा स्वतःच्या पायावर उभी असून, शासकीय नोकरी असूनही केवळ शिफ्ट ड्युटी असते आणि नर्स आहे म्हणून अनेकांनी नाकारलं सुद्धा..आणि अखेरीस बाबांशी लग्न झालं!

पुढे शिफ्ट ड्युटी सांभाळूनच आम्हा दोघींना वाढवलं.. संस्कार म्हणजे दुसरं काहीही नसून केवळ अनुकरण असतं असं माझं ठाम मत आमच्या आईला बघूनच झालं आहे..

आम्ही पोटात असताना दोघींच्याही वेळी पूर्ण ९ महिने आईने काम केलं..तेही या मुंबईत, ट्रेन ने जा ये करुन! म्हणूनच कदाचित सतत काम करत राहण्याचं आणि स्वस्थ न बसण्याचं बाळकडू आम्हाला तिथूनच मिळालं आहे! अगदी तान्ह्या असल्यापासून आमच्या कानावर पडलेली अनेक स्तोत्र आम्हाला नीट बोलता येत नव्हतं तेव्हापासून मुखोदगत आहेत.. सकाळी लागणाऱ्या रेडिओने जे उत्तम संगीत ऐकायचा कान तयार केला त्याचा फायदा आज कळतो.. आईचा आवाज फार गोड, त्या रेडिओ बरोबरच ती सुद्धा स्वयंपाक करता करता गात असायची.. आणि हे सगळं झोपेत असताना आमच्या कानावर पडत असायचं!

आमची आजी फार छान गाते, तिचा आवाज आमच्या आईकडे आलेला, पण परिस्थीतीमुळे त्याचं शिक्षण काही घेता आलं नाही...

पहाटे उठायचं, स्वयंपाक करायचा, आपला व्यायाम/प्राणायाम करायचा..आम्हाला तयार करायचं आणि कामावर जायचं अशी सगळी तारेवरची कसरत तिने आजवर हसत हसत केली.. तिला कामं चटचट पटपट केलेली आवडतात..आम्ही रेंगाळलो की फार वैतागते!

माझी मोठी बहीण पहिल्यापासूनच दिसायला गोल गोबरी काश्मीरची कळी, स्वभावाने एकदम शूर आणि पराक्रमी.. त्या अगदी उलट मी सावळी-किरकोळ अंगकाठी, एकदम तल्लख बुद्धीची पण अतिशय भित्री..

मी खूप लहान होते..प्ले ग्रुपमधे असेन. आणि आधी सांगितल्याप्रमाणे अनेक स्तोत्र/गोष्टी मुखोदगत होत्या आणि घरात छान म्हणायचो सुद्धा.. म्हणून आईने वेगवेगळ्या स्पर्धा असायच्या तिथे नाव दिलं आणि घेऊन गेली मला. (माझी बहिण अशा स्पर्धांना जाऊन अनेक बक्षिसं घेऊन यायची हे वेगळं सांगायला नकोच!) 

माझा नंबर येईपर्यंत मी मस्त मजेत होते..स्टेजवर गेल्यावर मात्र भोकाड पसरलं..आणि असं एकदा नाही तर अनेकदा झालं. प्रत्येकवेळी फक्त ती राजगिऱ्याची चिक्की किंवा वेफर्स घेऊन परत यायचे. तरी आई आमची फार जिद्दी, कधी मला एखाद्या गोष्टीचा आमिष दाखवून तर कधी ताईला समोर बसवून अशा काय काय क्लुप्त्या करायचा प्रयत्न करायची जेणेकरुन माझी भीड चेपेल आणि शेवटी अनेक वेळा असं झाल्यावर माझी भीड चेपली आणि मी जी सुटले ती आज भारतभर एकटी सुद्धा फिरायला मागे पुढे बघत नाही! जर तेव्हा मी एकदा रडल्यावर आईने मला घरात बसवलं असतं तर ....?! विचारच भीतीदायक आहे!

त्यानंतर सिनियर kg मधे असताना मला एका वेळी ५ गोल्ड मेडल मिळाली होती! आणि त्या बक्षीस समारंभाला आई समोर बसली होती आणि आनंदाने आणि थोडं रडून असा तिचा चेहरा लाल झालेला..मला अजूनही आठवतंय तेव्हा त्या चीफ गेस्टने मला विचरलेलं why is your mother going all red? आणि स्वतःच हसल्या होत्या! तेव्हा आईचा फोटो कुणी काढला असता तर तो माझा सगळ्यात फेवरेट असता!

आमची शाळा दादरला आणि रहायला आम्ही कुर्ल्याला! अगदी लहान असताना काही पालक आलटून पालटून आणायचे-सोडायचे. उरलेला वेळ आम्हाला आमच्या आत्या सांभाळायची!

एकदा मी तिसरीत असताना शाळेच्या पहिल्या दिवशी स्कुल बस आलीच नाही..सगळी पळापळ, मग आम्ही BEST बसने गेलो..आणि नंतर त्या बस मालकाशी झालं भांडण. मग बऱ्याच पालकांनी मिळून ठरवलं की मुलं बेस्ट बस ने जातील.. ताई सातवीत, मी तिसरीत. आम्ही कुर्ला ते दादर बेस्ट बसने मजा करत जायचो! अगदी मोठे हायवे क्रॉस करणं, बस स्टॉप ते शाळा चालत जाणं असं अगदीच रुटीन झालं. आणि दुसरीकडे आमच्या वर्गातील मुलांचे पालक, किंवा त्यांना सांभाळणारे ताई-दादा असं कोण कोण त्यांची दप्तरं उचलून उंची गाड्यांतून शाळेत यायचे.

मला तर त्यानंतर कधी आई बाबा शाळेत सोडायला आल्याचं आठवतच नाही आणि जेव्हा आले असतील तेव्हा कधीच आमचं दप्तर उचलेलंही आठवत नाही. वर्षातून दोनदा पालक सभा, एकदा ओपन हाऊस आणि gathering किंवा स्पर्धेला नेण्यासाठी आले तरच!

इथे त्यांनी अमच्यावर टाकलेला विश्वास आज आयुष्यात खूप उपयोगाला येतो.. आज आमचे निर्णय आम्ही घेतो आणि ते कसेही असले, किंवा अगदी चुकले तरी आई बाबा पाठीशी ठाम उभे असतात!

ताईचा ओढा स्पोर्ट्स कडे जास्ती..माझा भराभर चिंध्या..थोडा कलेकडे आणि बरोबर स्पोर्ट्स..आमच्या दोघींच्याही आवडी जपत लागेल तिथे बरोबर येत, केव्हातरी एकट्याला सोडून पाणावलेल्या डोळ्यांनी कामाला जात हा प्रवास आईने केला.. ताई अगदी ३ वर्षांची असताना आमच्या आत्याबरोबर कोकणात आमच्या गावी महिनाभर रहायला गेली! ती तिकडे मजेत आणि आई मात्र इकडे रोज रडत! त्यानंतर मी सुद्धा थोडी मोठी झाल्यावर मे महिन्याच्या सुट्टीत जाऊ लागले. कुठल्याच वर्षी सुट्यांमध्ये आम्ही कुठली इंटरनॅशनल टूर केली नाही.. पण त्या सुट्यांमध्ये आम्हाला जे आजोळ लाभलं, तेही कोकणातलं..त्याने, तिथल्या माणसांनी, त्या मातीने काय दिलं हे आज फक्त आम्हालाच कळू शकतं! 

मला आजही आठवतं, खेळायला गेलो असताना कधी लागलं म्हणून रडत घरी आलो तर आई सुरवातीला ऐकून घ्यायची, नंतर मात्र ठणकावून सांगायची..खेळ म्हंटला की लागणारच. असं रडत बसायचं असेल तर खेळायला जायचं नाही! मग काय बोलता?

अनेक वेळा ढोपरं-कोपरं फोडून घेतली आणि आज खमक्या झालो!

खेळाच्या बाबतीत असं, तर अभ्यासाच्या बाबतीत मात्र आई अतिशय किचकट! गणिताच्या पेपर मधे २० पैकी साडे एकोणीस मिळाले तर ती सगळ्यात जास्ती ओरडायची!! का? तर साध्या चुकीमुळे अर्धा मार्क गेला. एकवेळ दोन मार्क कमी पडले असते तर चाललं असतं, पण साध्या चुकीत अर्धा मार्क गेला की आईपुढे जाताना ब्रह्मांड आठवायचं!

आम्हाला कधीही ट्युशन हा प्रकार करावाच लागला नाही कारण आईच इतका सुंदर अभ्यास घ्यायची..आणि परत बाकी सगळ्या activity सांभाळून त्या ट्युशनला वेळच उरायचा नाही!

आम्ही लहान असताना प्रवासात किंवा घरात सतत विविध विषयांवर आमच्याशी गप्पा मारत असायची.. वेगवेगळे खेळ शोधून काढून आमच्याशी खेळायची..ट्रेन / st मधे असलो की त्याच्या लयीवर गाणी म्हणायला लावायची..चांगले लेख वाचून दाखवायची..पौष्टिक पण अतिशय चविष्ट असे विविध पदार्थ करुन आम्हाला खाऊ घालायची... 

अशा विविध पैलुनी आम्हाला ती अलगद घडवत गेली आणि त्याबरोबरच स्वतःही घडत गेली.. मी नववीत असताना तिने MSc केलं आणि त्याही वयात चिकाटीने अभ्यास करुन, घर-आम्हाला सांभाळून अतिशय उत्तम गुणांनी उत्तीर्ण सुद्धा झाली. ती एवढ्यावरच थांबली नाही तर नंतर २०१९ साली तिने PHd पूर्ण केली आणि आज ती डॉक्टर पल्लवी लेले झाली आहे! 

माझ्या बहिणीने जेव्हा graduation नंतर Sports and Exercise या post graduate diploma साठी New Zealand ला जायचं ठरवलं तेव्हा अख्या दुनियेने वेड्यात काढलं होतं. असं कुठे फिल्ड असतं का? भारतात कुठे स्कोप आहे का? एकदा बाहेरच्या देशात गेली की परत येणारच नाही. एवढा पैसा तिथे कशाला घालायचा. इत्यादी इत्यादी. बँकेने एज्युकेशन लोन नाकारलं कारण तारण ठेवायला काही नव्हतं...पण आई बाबा खूप खंबीरपणे तिच्या पाठीशी उभे राहिले आणि तिनेही त्यांचा विश्वास सार्थकी लावला..तिथे शिकली, नोकरी करुन लोन फेडलं आणि परत आली..नुसतं आली नाही तर आज ती भारतातली सगळ्यात उच्चशिक्षित महिला strength and conditioning कोच आहे !

आमच्या आईचा दुसरा पार्ट टाईम जॉब म्हणजे तिचं counselling सेंटर जे बारा महिने चोवीस तास खुलं असतं! आणि इथे कुठलीही वयाची, ओळखीची, हुद्याची अट नाही! नातेवाईकांपासून, क्लीग्स, विद्यार्थी, हॉस्पिटलमध्ये भेटलेले पेशन्ट, शेजार पाजारचे असं कुणीही तिला कुठल्याही वेळेला फोन करतं आणि ती अर्ध्या झोपेतून उठून सुद्धा त्यांचं ऐकून घेऊन त्यांचं समाधान करते.

मला सगळ्यात जास्ती कौतुक हे तिच्या diagnosisचं वाटतं. काय होतंय हे तिला नुसतं फोनवर जरी सांगितलं तरी एखाद्या डॉक्टरला लाजवेल असं परफेक्ट diagnosis ती करते आणि त्याचं solution सुद्धा सांगते. माझा जगातील कुठल्याही डॉक्टरपेक्षा तिच्यावर कायमच विश्वास जास्ती राहील!

नर्स म्हणून अनेक वर्षे काम केल्यावर तिचं प्रोमोशन लेक्चरर म्हणून झालं आणि ती जे जे हॉस्पिटलच्या नर्सिंग कॉलेज मध्ये शिकवू लागली. असंख्य विद्यार्थी घडवले जे आजही तिच्या संपर्कात आहेत..कुणाचं काय चाललंय, काय अडचण आहे यावर तिचं बारीक लक्ष असतं. तिची शिकवण्याची तळमळ आणि पद्धत अतिशय वाखाणण्याजोगी आहे. माझी आई म्हणून नाही, पण तिला भेटलेली प्रत्येक व्यक्ती या गोष्टीशी सहमत असेल. ती सेवानिवृत्त झाली तेव्हा तिच्या सगळ्या विद्यार्थ्यांनी मिळून लोणावळ्याला जाऊन एक सहल वजा कार्यक्रम केला..विशेष म्हणजे त्या एका दिवसासाठी महाराष्ट्राच्या विविध भागातून तिचे सगळे विद्यार्थी आले होते!

२०१३ साली आम्ही पहिली गाडी घेतली..ती सुद्धा बाबांनी आईला ऑफिसला गाडीने सोडायचं म्हणून त्यांच्या रिटायरमेंटच्या पैशातून घेतलेली...आमची alto 800!

पहिल्या दिवशी जेव्हा मी तिला सायन स्टेशनला सोडायला गेले तेव्हा थोडीशी घाबरुन अवघडून शेजारी बसलेली आई मला आजही आठवते. आपण कधी स्वतःची गाडी घेऊन, त्यात बसून ऑफिसला जाऊ हेच तिच्यासाठी मोठं अप्रूप होतं!

 पण तो एकच दिवस, त्यानंतर ती अतिशय आनंदाने माझ्या/ताईच्या/बाबांच्या शेजारी बसायची! आम्ही दोघी फास्ट चालवायला लागलो की बाबा जरा सावध करायचे पण आई मात्र अतिशय आनंदाने ते सगळं एन्जॉय करत असायची, आजही करते!

आम्ही दोघी कमवायला लागलो तेव्हा आमच्या डोक्यावर बसून ८०% पगार हा इन्व्हेस्ट करायला लावला तो आईने! ती कायम म्हणते मी वयाच्या २३व्या वर्षीपासून कमवायला लागले, पण कधी कुणी हे शिकवलं नाही की पैसे नुसते सेव्हिंग मधे ठेवायचे नाही तर invest करून वाढवायचे असतात! त्याचबरोबर आम्हाला कळायला लागल्यापासून एक एक महिना आमच्याकडे घरखर्चाचे पैसे देऊन तो सगळा खर्च सांभाळायला लावायची..व्यवस्थित लिहून काढायला लावायची..अगदी स्वतःला लागले तरी पैसे आमच्याकडून मागून घ्यायची. मी शाळेत असताना आईचं डेबिट कार्ड घेऊन जायचे आणि काही हजार रुपये withdraw करुन आणायचे..कुणी बरोबर नसायचं पण कधी तिने अविश्वास दाखवला नाही किंवा कुणी पाठलाग करेल, मजह्याकडून पैसे गहाळ होतील म्हणून घाबरली नाही! आम्ही दोघी शाळेत असल्यापासून फि भरणे, बँकेतले चेक लिहिणे, बिल भरणे असं सगळं करायचो..त्याचबरोबर बाजारातुन भाजी-किराणा सामान आणणे हे सुद्धा आमच्याकडे असायचं! त्यामुळे आज स्वयंपाक करण्यापासून अगदी घर/गाडी घेण्यापर्यंत कुठल्याही प्रोसेस साठी आम्ही कुणावरही अवलंबून नाही.

आम्ही दोघींनीही जेव्हा लग्न करायचा निर्णय घेतला तेव्हा सगळ्यात मोलाचा सल्ला आईबाबांनी दिला तो म्हणजे माणसं चांगली बघा. पैसा-अडका-घर या सगळ्या गोष्टी नंतर कमावता येतात, मुळात माणूस चांगला पाहिजे! आणि यावर आईची मुख्य अट अशी होती की गप्पा मारणारे जावई पाहिजेत! ती देवाने दोन्ही वेळी पूर्ण केली!

या सगळ्या यशात कधी हवेत न जाणं, प्रामाणिकपणे सातत्याने व जिद्दीने कष्ट करत रहाणं, कायम आपल्याला जे आणि जेवढं मिळालं आहे त्याची कदर करणं, त्यात समाधानी आणि आनंदी रहाणं, माणसांना धरुन ठेवणं, कधी कुणाला लागेल असं न बोलणं, चांगलं काम करण्यासाठी सतत प्रयत्नशील असणं, जमेल तिथे आणि जमेल तेवढा दानधर्म करत रहाणं..हे सगळं आम्ही तिच्या आचरणातून शिकत आलो..

तिला काय आवडतं? पैसा-प्रॉपर्टी-सोनं.. असलं काहीहीही नाही! 

तिला आवडतो एक साधा मोगऱ्याचा गजरा..झाडावरून पाडलेल्या चिंचा-कैऱ्या-आवळे-करवंद...आणि चहा-फरसाण आणि मिरच्या आणि माणिजचा इडली वडा आsssणि आंबे! इतकं साधं सोपं आहे सगळं!

दोन वर्षांपूर्वी ती निवृत्त झाली..आणि त्यानंतर स्वस्थ कुठे बसवंतय? 

खरतर निवृत्त व्हायच्या आधी आणि आत्तासुद्धा अनेक लोक विविध प्रकारच्या नोकऱ्या घेऊन तिच्याकडे सतत येत असतात आणि आम्हाला मात्र त्याची धास्ती वाटते! सध्या ती नर्सिंग बोर्डात काम करते..भ्रष्टाचाराविरुद्ध अतिशय स्वच्छ आचरणाने काही प्रमाणात का होईना पण तिथेही शिस्त लावायचा तिचा प्रयत्न सुरु आहे! आणि या व्यतिरिक्त आपल्या काही विद्यार्थ्यांना आणि काही मैत्रिणींना घेऊन एक सोसायटी स्थापन केली आहे जे सगळे मिळून मेडिकल सर्जिकल नर्सिंग या विषयावर काम करतात.

 मेडिकल कॅम्प घेतात, वृद्धाश्रमात जाऊन त्यांच्यासाठी काम करतात! आणि एक गोड तक्रार अशी की आई हल्ली आम्हा दोघींपेक्षा दोन्ही जावयांचे आणि आमच्या मनीचे लाड जास्ती करते!

येणाऱ्या आयुष्यात मात्र तिने तिला मनापासून आवडेल तेच काम तिने करावं..थोडं बाहेर पडावं, देशभर फिरावं असा माझा प्रेमळ आग्रह तिला कायमच असतो! पण आजही कुणाला मदत केल्यावर तिच्या चेहऱ्यावर असणारं समाधान आम्हाला तिला काम करु द्यायला भाग पाडतं! 

लिहिण्यासारखं इतकं आहे की जागा आणि वेळ पुरणारच नाही! म्हणून आता थांबते..

 देव तिला उत्तम आरोग्यपूर्ण दीर्घायुष्य देवो..तिचा उत्साही आणि आनंदी चेहरा आम्हाला ऊर्जा देत राहो आणि पुढील प्रत्येक जन्मी आम्हाला हीच आई लाभो ही ईश्वरचरणी प्रार्थना! 

तिला वस्तूंचं फार अप्रूप नाही म्हणून आजच्या वाढदिवसासाठी हा लेख हीच तिला भेट! :) 

 

- कांचन